Anasayfa / Sinema / Klasik Filmler / Cat on a Hot Tin Roof (1958, Richard Brooks)

Cat on a Hot Tin Roof (1958, Richard Brooks)

Kızgın Damdaki Kedi, 20. yüzyılın en büyük Amerikalı oyun yazarlarından, gerçek adı Thomas Lanier Williams olan ancak Tennessee Williams takma adıyla bilinen Güneyli bir yazarın 1955 yılında Pulitzer Tiyatro Ödülü’nü kazanan bir Broadway oyunundan, 1958 yılında Richard Brooks tarafından sinemaya uyarlanmış, başrollerini Elizabeth Taylor, Paul Newman ve Burl Ives’in paylaştığı, Oscar’a yedi dalda aday gösterilen bir filmdir.

cat-on-a-hot-tin-roof-richard-brooks

Film, Güneyli bir Amerikan ailesinin bir doğumgünü partisinde birbirleriyle yüzleşmelerini ve hesaplaşmalarını konu alıyor.

Eski bir futbolcu olan Brick (Paul Newman), Maggie (Elizabeth Taylor) ile 3 yıldır evlidir ancak sorunlu bir evlilikleri vardır. Brick, geçmiş futbol hayatındaki en yakın arkadaşı olan Skipper’ı kaybetmiştir. Bu ölümden kendisini sorumlu tutmaktadır ve aynı zamanda Maggie’yi suçlamaktadır, çünkü Skipper ölmeden önce Brick’e Maggie ile seviştiklerini söylemiştir.

Brick ve Maggie bir anlaşma yapmışlardır ve aynı evde yaşamaya devam edeceklerdir. Maggie ayrılmak istemez ancak Brick’in ondan uzak durmasına da tahammül etmekte oldukça zorlanmaktadır. Tartıştıkları bir esnada Maggie, Brick’e, ″birlikte yaşamadıklarını, sadece aynı kafesi paylaştıklarını″ söyler. Brick, Skipper öldükten sonra spor spikerliğini bırakmış ve alkolik olmuştur. Maggie ona yanaşmaya çalışmasına rağmen Brick, Maggie ile sevişmeyi reddeder. Maggie bu durum yüzünden kendini kızgın damdaki bir kediye benzetir ama umudunu yitirmez. Brick, bir gün bu inadından vazgeçecek, belki çocuk sahibi bile olacaklardır. Maggie, anne olmak için yanıp tutuşmaktadır.

cat-on-a-hot-tin-roof-elizabet-taylor

Bir akşam çiftlikte Brick’in babası Big Daddy (Burl Ives)’nin 65. doğumgünü partisi kutlanacaktır ve bu parti için Maggie ile Brick, New Orleans’tan Missisippi’ye gelirler fakat geldikleri günün gecesi Brick sarhoş bir halde engelli koşu yapmaya çalışırken ayak bileğini incitir. Bu yüzden benim bir metafor olduğuna inandığım değnek, film boyunca Brick’in kolunun altındadır. Brick, değneği olmadan yürümekte zorlanan ve o değneği ne zaman düşürse hemen almaya uğraşan bir adam, çünkü o kol değneği Brick’in acıları aslında. Brick, acılarına tutunarak yaşıyor ve onlarla yüzleşmekten çekiniyor. Çektiği acıların sorumluları olduklarını düşündüğü Maggie ve babası Big Daddy’le yüzleştikten sonra ise kol değneğinden kurtuluyor ve ona ihtiyaç duymuyor artık.

Maggie, Brick, Brick’in abisi Gooper (Jack Carson) ve Gooper’ın karısı Mae (Madeleine Sherwood), çiftlikte Big Daddy ve Big Momma’yı (Judith Anderson) beklemektedirler. Big Daddy, hastalığından dolayı altı hafta boyunca bir klinikte yatmıştır ve onun öleceğini düşünen Mae ve Gooper, miras paylaşım planını şimdiden hazırlamışlardır bile. Maggie, bu durumun farkındadır ve düşüncelerini Brick’e söyler. Brick, miras konusuyla hiç ilgilenmez ve olanlar zerre umrunda değildir. Onun tek derdi içmek, daha çok içmek ve her şeyi unutmaktır. Kendi söylemiyle ″kafasında bir düğme vardır″ ve o düğmeyi kapatmak istiyordur çünkü o düğme kapandığında çevresindeki insanların riyakârlıklarını görmüyordur, bu yüzden de kendini sürekli alkole vermektedir. Gooper’ın açgözlü ve bencil karısı Mae, sırf Big Daddy ve Big Momma’ya yaranabilmek ve Gooper’la birlikte mirasın büyük ksmına konabilmek için beş çocuk doğurmuş ve altıncıya da hamiledir. Filmin en riyakâr karakteridir. Çiftlikte kaldıkları zaman Brick ve Maggie arasında geçen her şeyi dinlemeye ve her olayı gözlemlemeye çalışarak tüm olan biteni Big Momma’ya anlatır. Big Daddy, tüm bu riyakârlıkların farkındadır ve Gooper’dan, Mae’den ve onların beş çocuğundan aslında hiç hoşlanmaz.

cat-on-a-hot-tin-roof-paul-newman

Doğumgününün kutlanacağı akşamın gündüzünde Big Daddy ve Big Momma yanlarına Dr. Baugh’u alarak Memphis’ten Missisippi’deki çiftliklerine gelirler. Evdekilerin onları karşılama töreninden ve yemek faslından sonra Brick aşağıya inmediği için doğumgünü kutlamasına üst katta devam etmeye karar verirler ve önce Brick’le Big Daddy başta olmak üzere yavaş yavaş tüm aile fertleri eteklerindeki taşları dökmeye başlarlar.

Big Daddy önce Maggie ve Brick’in evliliklerini bozan Skipper sorununu çözmekle başlar işe. Olanları önce Brick’e anlattırır, daha sonra ise Maggie’den dinler. Brick, o ana kadar bu sorunla yüzleşmekten kaçınmıştır ve Maggie her şeyi anlattıkça olay netleşmeye başlar. Brick’e göre Skipper güvenilir bir dosttur. Maggie’ye göre ise, Brick olmadan hiçbir şey başaramayan bir adamdır Skipper. Brick’in hasta olduğu ve maça çıkamadığı bir akşam Skipper’ın hiçbir şey beceremediğini ve takımın onun yüzünden yenildiğini hatırlatır Maggie, Brick’e ancak Brick, arkadaşının başarısızlığını kabul etmez. Maggie, Skipper’ın o başarısızlık yüzünden intihar ettiğini iddia eder. Skipper, intihar etmeden önce Brick’i aramış ve telefonunu defalarca çaldırmıştır. Brick, telefonu açmamış ve arkadaşının ondan defalarca istediği yardım çağrısına cevap vermediği için çok büyük suçluluk duymaktadır. Skipper’ın ölmeden önce Brick’e söylediği ″Maggie’yle seviştik″ cümlesi ise yalandır.

Brick ve Maggie’nin Skipper sorunu çözüme kavuştuktan sonra sıra daha büyük bir hesaplaşmaya, Brick ve Big Daddy’nin yüzleşmesine gelir. Brick, baba sevgisinden mahrum büyümüştür. Big Daddy, fakir bir babanın çocuğu olmasına rağmen tüm mal varlığını sıfırdan kazanmış, Nile Vadisi’ndeki 11.000 hektar toprağı ve bankada 10 milyon dolar nakiti olan zengin bir pamuk üreticisidir. Çocuklarına ve karısına maddi olanaklarını sunmaktan çekinmemiş ancak sevgisini göstermemiştir. Brick bu yüzden babasını çok sevmez ve filmin başında Maggie ile tartışırlarken, ″Onu böyle kocaman yapan ne? Kocaman yüreği mi, kocaman göbeği mi, yoksa parası mı?″ derken babasını sorgulamayı da ihmal etmez. Big Daddy ve Big Momma’yla birlikte çiftliğe gelen Dr. Baugh (Larry Gates), aileye Big Daddy’nin kanser olduğunu ve yakında öleceğini söyler. Brick, hararetli bir tartışma esnasında bu durumu ağzından kaçırır ve babası öğrenir. Bu, kutladığı son doğumgünüdür ve riyakârlıklar üzerine konuşurlarken Big Daddy, Brick’e, ″Big Momma’yı sevmiyorum ama 40 yıldır katlanıyorum, kiliseyi sevmiyorum ama gidiyorum ve tüm hayır kurumları yıllardır beni sömürüyorlar,″ diyerek aslında en büyük riyakârlığı kendisinin yaptığını söyler. Aynı zamanda içeride Gooper ve Mae, Big Momma’yı miras konusunda ikna etmeye çalışıp Brick ile Maggie’yi aşağılarlarken büyük bir riyakârlık da evin tam ortasında yaşanmaktadır.

cat-on-a-hot-tin-roof-film-elestirisi_sanatlog

Bu arada film, oyunun orijinalinden farklı bir şekilde uyarlanmıştır. Bu noktada film ve oyunun arasındaki farklılıklara da değinmek gerek. Tennessee Williams, bu farklılıklardan dolayı zamanında oyunun sinema uyarlamasına onay vermemiş ve bu uyarlamayı beğenmediğini de dile getirmiş. Eserin orijinalinde Brick’in arkadaşı Skipper’la olan ilişkisi eşcinselliğe bağlanıyor ancak o dönem Katolik Kilisesi’nin dayattığı kuralları içeren Hays Yasası yürürlükte olduğu için filmde Brick’in Skipper’la ilişkisi dostluk şeklinde yansıtılmış. Yine oyunda Maggie, Brick’i âşık olduğu sevgilisinin ölüm yasından çekip çıkarmaya çalışırken verdiği mücadele filmde bir evliliğin kurtarılmasına yönelik bir mücadele olarak resmedilmiş.

cat-on-a-hot-tin-roof-1958-film-paul-newman-elzabeth-taylor-richard-brooks-sanatlog-com

Tennessee Williams’ın da dediği gibi:

“Suskunluğun yasaları işlemiyor. Belleğinde ya da imgeleminde üreyip duran bir şeyler varsa suskunluğun yasaları işlemiyor, tıpkı bir kapıyı kapamak, yanmakta olan bir evin yandığını unutmak için anahtarı kilitte döndürmek gibi bir şey bu. Ama yangınla yüzleşmemek yangını söndürmüyor ki. Bir konuda susmak o konunun boyutlarını büyütüyor sadece. Suskunlukta büyüyor, ürüyor o şey, kötücül oluyor…”

Kızgın Damdaki Kedi, yıllarca birbirlerine karşı susmuş bir ailenin bir doğumgünü partisi akşamını birbirleriyle yüzleşerek ve hesaplaşarak geçiren, çarpıcı diyaloglarıyla içinde yalanı, riyakârlığı, tutkuyu, aşkı ve rekabeti barındıran Güneyli bir Amerikan ailesinin dram ve yer yer gerilimlerle dolu bir hikâyesi. Elizabeth Taylor’ın güzelliğiyle hayat verdiği güçlü ve inatçı Maggie karakteri, Paul Newman’ın etkileyici fiziğiyle ve yakışıklılığıyla hayat verdiği sert ve inatçı Brick karakteri bu filmle güzel bir şekilde zihinlerimize kazınıyor.

Eda Demir

edademir88@gmail.com

Hakkında Editör

Hakan Bilge - The Godfather Mitosu (Şule Yayınları, 2015) ve Aşktan da Üstün: Hitchcock Sinemasında Kişisel Bir Gezinti (Doruk Yayınları, 2016) adlı sinema kitaplarının yazarıdır.

Bu yazıya da bakabilirsiniz.

Charles François Jalabeat, Antigone Leads Oedipus Out of Thebes (1849)

Edebiyattan Beyazperdeye Koyu Kırmızı Bir Tabu: Ensest

“Her öyküde arzu ile yasa çatışır ki öykünün temelini de bu çatışma oluşturur.” (A.J. Greimas, ...

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir